Sizin hazırki nikiniz (ləğəbiniz)

İzahlı lüğət

AXMAQ2 (ID - 751)

sif. Səfeh, ağılsız, gic. Axmaq adam. - Əlhəq, münəccimbaşı dəxi görünür ki, çox axmaq imiş. M.F.Axundzadə.
// Mənasız, boş (söz, hərəkət, iş və s.). Axmaq hərəkət. Axmaq iş tutmaq. Axmaq fikir. [Rüstəm bəy:] Həsənqulu...

AXMAQCA(SINA) (ID - 752)

zərf Axmaq kimi, ağılsızcasına. Axmaqcasına hərəkət etmək. Axmaqcasına inanmaq. Axmaqcasına tərslik etmək.

AXMAQLAMA (ID - 753)

“Axmaqlamaq”dan f.is.

AXMAQLAMAQ (ID - 754)

f Səfehləmək, ağlını itirmək, gicləşmək, xərifləmək.
// Axmaq iş tutmaq, axmaqca hərəkət etmək, axmaqca sözlər danışmaq. [Soltan bəy:] Axmaqlama, axmaqlama! Gəl bəri, gedək o biri otağa, gör sənə nələr söyləyəcəyəm....

AXMAQLAŞMAQ (ID - 755)

f Getdikcə ağlı azalmaq, gicləşmək, xərifləmək, səfehləşmək.

AXMAQLIQ (ID - 756)

is. Səfehlik, ağılsızlıq, giclik. Axmaqlığından başına bu işlər gəldi.
Bunlarda yeganə bir fikir, müstəqil bir əqidə axtarmaq, cahillik və axmaqlıqdır. M.S.Ordubadi.
// Axmaq hərəkət, axmaq iş.
Axmaqlıq etmək - axmaq...

AXMAZ (ID - 757)

1. sif. Axmayan, durğun (su haqqında).
2. is. Durğun su, çuxur yerlərdə yığılıb qalan su. Pambıq yerlərində tarlaları suvarmaq üçün axmazların suyundan da istifadə edilir. - Çayın çox girintili-çıxıntılı olması və allüvial...

AXNAŞMAQ (ID - 758)

f məh. Axışıb gəlmək, izdihamla gəlmək, axışmaq. Kişi və övrət, qoca və uşaq, hətta dördayaqlılar şəhərin kənarına axnaşıb getməkdədir. C.Məmmədquluzadə.

AXSAQ (ID - 759)

1. sif. Bir qıçı qısa və ya əlil olan; topal, çolaq. Axsaq adam. Axsaq at. - Köç dala qayıdanda axsaq keçi qabağa düşər. (Ata. sözü). İki axsaq tulanı da salırsan dalına, canım kəhər, gözüm kəhər, düşürsən biyabanın, düzün...

AXSAQLIQ (ID - 760)

is. Topallıq, çolaqlıq.

AXSAQULAQ (ID - 761)

is. məh. Yağ və sarımsaqlı qatıqdan hazırlanan bir yemək adı.

AXSAMA (ID - 762)

“Axsamaq”dan f.is. Bəxtiyarın .. belə ibadəti Hacı Kərimin işlərinin axsamasına səbəb olurdu. S.Hüseyn.

AXSAMAQ (ID - 763)

f 1. Bir ayağının qısalığı və ya xəstələnməsi nəticəsində bir tərəfıni çəkə-çəkə yerimək, taytamaq.
2. məc. İrəliləməmək, yaxşı getməmək, ləng getmək, geridə qalmaq, işi yarıtmamaq. İşlər axsayır. O, bilik...

AXSAR (ID - 764)

sif. Axsaq, axsayan.

AXSATMA (ID - 765)

“Axsatmaq”dan f.is.

AXSATMAQ (ID - 766)

f 1. Axsamağa səbəb olmaq, topal etmək.
məc. Ləngitmək, işin yaxşı getməməsinə, geridə qalmasına səbəb olmaq. İşləri axsadan səbəbləri aradan qaldırmaq. İşləri axsadan nədir? - [Zeynal] özünün yaramaz hərəkətləri...

AXŞAM (ID - 767)

is. Günəşin batmasından gecənin başlanmasma qədər olan vaxt, günbatan vaxt. Axşam növbəsi. Axşam məktəbi. Axşam İstanbula çatdıq. - Axşam vaxtları kəndin kənarında durub yaşıl çəmənlərə tamaşa eləyəndə görərsən ki,...

AXŞAMÇAĞI (ID - 768)

b a x axşamüstü. Axşamçağı tarın səsi, Qarabağın şikəstəsi; Hər kəsin bir həmdəmi var. M.Müşfiq. Bir gün axşamçağı usta Ağabala evə gələndə arvadına dedi: - Ə, bilirsən nə var? Çəmənzəminli. Axşamçağı idi ki,...

AXŞAMKI (ID - 769)

sif. Axşam vaxtı olmuş, axşam baş vermiş. Polad bu axşamkı görüşün, danışdıqları sözlərin təsiri altında nələr düşünmürdü. Ə.Vəliyev.

AXŞAMQABAĞI (ID - 770)

zərf Axşama yaxın, hava qaralmağa başlarkən.

AXŞAMLAMA (ID - 771)

“Axşamlamaq”dan f.is.

AXŞAMLAMAQ (ID - 772)

f 1. Yol gedərkən bir yerdə gecələyib qalmaq, axşamı orada keçirmək. Köçəri quş kimi hər yerə qoşar; Harda axşamlasa, orda dayaşar. S.Vurğun.
Bütün gün, axşama qədər bir yerdə və ya bir işdə qalmaq. Axşam olmaq, gün batmaq,...

AXŞAMLIQ (ID - 773)

is. 1. Axşama məxsus, axşam görüləcək iş və s. Axşamlıq heç bir işim qalmamışdır.
“Bir” sözü ilə bərabər: bir axşamlıq bir axşama (gecəyə) kifayət edəcək qədər.
Lampada bir axşamlıq neft qalıb. Bir axşamlıq...

AXŞAMOLDU (ID - 774)

is. mus. Azərbaycan xalq musiqisində axşamın düşməsini vəsf edən təsnif formalarından biri.

AXŞAMTƏRƏFİ (ID - 775)

b a x axşamüstü.

AXŞAMÜSTÜ (ID - 776)

zərf Axşam vaxtı, günbatana yaxın, hava qaranlıqlaşan vaxt. Axşamüstü gəzməyə çıxmaq. - O gün axşamüstü günəş üfüqə doğru əyilmiş, kölgələr uzanmağa başlamışdı. S.Hüseyn. Axşamüstü Bahadır kəndə hamıdan gec...

AXTA (ID - 777)

1. sif. Erkəkliyi alınmış canlı. Axta öküz. Axta qoç. Axta xoruz.
□ Axta eləmək
b a x axtalamaq.
sif. Tumu, çəyirdəyi çıxardılmış. Axta gilas. Axta gavalı. - Xalq batıbdır noğula, şəkərə, qəndə; Bizim evdə axta...

AXTAÇI (ID - 778)

is. At və başqa heyvanları axtalayan adam.

AXTAXANA (ID - 779)

is. bot. məh. Çayıra bənzər bir ot. Axtaxana, dağda dana böyüdü; Mən böyük ollam haçana, bilmirəm. M.Ə.Sabir.

AXTALAMA (ID - 780)

“Axtalamaq”dan f.is.

AXTALAMAQ (ID - 781)

f 1. Axta eləmək; heyvanın, ya insanın erkəklik vəzilərini çıxartmaq; burmaq. Dananı axtalamaq. Qoçu axtalamaq. - [Müfid:] Həkimlər və cərrahlar çağırdı, onların hamısı dedilər ki, bu iş ancaq körpəlik zamanında mümkündür....

AXTALANMA (ID - 782)

“Axtalanmaq”dan f.is.

AXTALANMAQ (ID - 783)

məch. Axta edilmək, erkəklik vəziləri çıxardılmaq; burulmaq.

AXTALANMIŞ (ID - 784)

fsif 1. Axta edilmiş, erkəklik vəziləri çıxarılmış; burulmuş. Axtalanmış qoç. Axtalanmış xoruz. Axtalanmış heyvan tez kökəlir. - [Çapıq Əmrah:] Cəmiyyət də insan kimidir. Axtalanmış adamdan kişi çıxmadığı kimi, axtalanmış...

AXTALATMA (ID - 785)

“Axtalatmaq”dan f.is.

AXTALATMAQ (ID - 786)

icb. 1. Heyvanın və ya adamın erkəklik vəzilərini çıxartdırmaq; burdurmaq. Atı axtalatmaq.
2. Meyvənin tumunu (çəyirdəyini) çıxartdırmaq.

AXTARILAN (ID - 787)

fsif riyaz. Hesablama yolu ilə təyin edilməli olan. Axtarılan kəmiyyət. Axtarılan ədəd.

AXTARILMA (ID - 788)

“Axtarılmaq”dan f.is.

AXTARILMAQ (ID - 789)

“Axtarmaq”dan məch. Alman komandanlığının əmrinə görə, bütün evlər, zirzəmilər axtarılırdı. M.Hüseyn.

AXTARIŞ (ID - 790)

is. 1. Axtarma işi, kəşfiyyat. Neft axtarışı dəstəsi.
// Bir şey, bir yol, bir çarə və s. arama. [Əli] sabit fikrə malik deyildi. Daima axtarış yolunda, tərəddüd içində yaşayırdı. Çəmənzəminli.
Cinayəti sübut edəcək...

AXTARIŞÇI (ID - 791)

is. Bir şey axtaran, yeni üsul, yeni yol və s. axtaran. Yazıçı, şair, dramaturq, tənqidçi axtarışçı olmalıdır. S.Rəhimov.

AXTARIŞMA (ID - 792)

“Axtarışmaq”dan fis.

AXTARIŞMAQ (ID - 793)

f. Hərtərəfli axtarmaq, aramaq, tapmağa çalışmaq. Necə eyb axtarışırlar, necə gör yoldan azırlar, nə görürlərsə yazırlar. M.Ə.Sabir.

AXTARMA (ID - 794)

“Axtarmaq”dan fis.

AXTARMAQ (ID - 795)

f. 1. Gizli, yaxud gizlədilmiş və ya itmiş bir şeyi tapmağa, üzə çıxarmağa çalışmaq, aramaq. Kitabı nə qədər axtardımsa, tapa bilmədim. Yerə düşmüş iynəni axtarmaq. - Axtaran tapar. (Ata. sözü).
// Görməyə, tapmağa...

AXTARTMAQ (ID - 796)

icb. Bir başqası vasitəsilə axtarmaq. [Şölə xanım:] Xan səni axtardır ki, tutdursun, öldürsün. M.F.Axundzadə.

AX-TÜF (ID - 797)

is. Tüpürmə, bəlğəm gətirmə.

AX-UF (ID - 798)

is. Heyifsilənmə, sızlama, inləmə; inilti. Səttarzadə Gəldiyevin ax-ufunu, vurnuxduğunu gördü. Mir Cəlal. Yalıncaq ax-ufla heybəsini açıb, oradan .. bir ipək köynək çıxardı. M.Rzaquluzadə.
□ Ax-uf eləmək - sızlamaq, inləmək....

AXUND (ID - 799)

AXUNDLUQ (ID - 800)

is. din. Axund sənəti, işi; mollalıq, ruhanilik. [Vaqif:] Qəşəng şey çoxdur, sənnən mənə yoxdur! Bu axundluqla keşişliyi boynumuza qoyub, dünyanı bizə haram eləyiblər. Çəmənzəminli.

Bu səhifə 13 dəfə baxılıb