Cümlə üzvləri
Cümlə üzvləri üzrə sintaktik təhlili. Hissə 1.
Müəllif: A_VA
(Əlavə edilib: 26.02.2016)
Nə üçün? sualı, niyə? sualı ilə əvəzləndikdə söz hansı cümlə üzvü vəzifəsində işlənir?
Testin cavabını DÜZ tapdınız.
Zəhmət olmasa testin izahını aşağıdakı hissədə yazaraq digərləri ilə paylaşın.
Dövlət himninin kim yazıb?
Söz birləşməsi və söz arasında 2 oxşar cəhət var
söz sintaktik, söz birləşməsi leksik vahiddir
hər ikisinin müəyyən sıralama qaydası var
söz ümumi hal bildirdiyi halda, söz birləşmasində konkretlik var
Sinif nümayəndəmizi diplomla təltif etdilər
Sinif yoldaşlarımız-oğlanlar və qızlar hərbiyə hazırlaşır
Biz birgə kitabxanaya yollandıq
Azərbaycan dilində ismi birləşmələrin növləri çoxdur
III növ təyini söz birləşməsinin I tərəfi və II şəxs əvəzliklərinin cəmi ilə ifadə olunanda bəzən II tərəflərdə bunlara uyğun mənsubiyyət şəkilçiləri işlədilmir
Gözləri dolğun, fikri aydın və s. “ qeyri – təyini ” ismi birləşmələrdir
“ Qeyri – təyini ismi birləşmələr ” ismi birləşmələrin nisbətən çox işlənən növləridir
Cümlədə, əsasən, hərəkət bildirən sözlərə aid olur
Hərəkəti müxtəlif cəhətlərdən izah edir
Zərfin mənaca altı növü var
Cümlədə isimlə ifadə olunan hər hansı bir üzvü izah edir
Xurşidbanu Natəvan ən çox qəzəl yazmışdır
Yaradan, yaşadan öz əlimizdədir
Oxuyan bülbüldür, dinləyən qazdır
Siz məni saldınız bu hala, gözlər
Məna və qrammatik əlaqələrin müxtəlif olması
Sözlərin birləşməsindən əmələ gəlməsi
Hər ikisində sözlərin sırası eyni olur
İntonasiya bitkinliyinin olması
O, təbii olduğu qədər səmimi, səmimi olduğu qədər doğru bir insandır
Sizədir sözüm mənim, eloğlu, doğma qardaş
İsmin adlıq halında işlənir
Quruluşca yalnız sadə olur
İsmin yiyəlik halında işlənir
İki növü var: vasitəli və vasitəsiz tamamlıq
Kimə? nəyə? nə üçün? kimdə? və s. suallara cavab verir
Daha çox ismi xəbərə aid olur
İki cür olur: müəyyənlik bildirən və qeyri – müəyyənlik bildirən
İsmin yönlük, yerlik, çıxışlıq halında olan sözlərlə ifadə olunur
Əsgərlərimiz qəhrəmancasına vuruşur
Dünən səhərdən yağış yağır
Dünən, mən sizi çox gözlədim
Mübtəda buraxıla da bilər
Hər iki baş üzvün iştirakı ilə yaranır
Xəbəri III şəxsin təkində olur
Şəxssiz cümlələr adətən geniş olur
Şəxssiz cümlələrin xəbəri ismi xəbərli olmur
Xəbəri frazeoloji birləşmə ola bilər
Uşağın məktəbə gedən vaxtıdır
Bu fikirlərin içində onu yuxu apardı
Kitablarını yığışdırıb birbaşa evə getdi
Adi dərəcə əlamətin adi haldan çox olduğunu bildirir.
Adi dərəcə əlamətin adi halda olduğunu bildirir.
Morfoloji üsulla yarandığını bildirir.
Əlamətin adi haldan az olduğunu bildirir.
Əlamətin olmadığını bildirir.
1)məna və qrammatik cəhətdən
4)köməkçi nitq hissələri vasitəsilə
Həm leksik, həm də qrammatik mənası var
Qürbət sözünün antonimidir.
Qeyri müəyyən yiyəlik hal
Qeyri müəyyən təsirlik hal
tərkibində yalnız mübtəda olan sözlər
tərkibində yalnız xəbər olan
mübtəda və xəbər olan cümlələr
tərkibində ikinci dərəcəli üzvlər olan
Mənim yaxşı dostlarım var
Mənim dostlarım hamısı yaxşıdır
Mən dostlarımı çox sevirəm
İnsan gərək yaxşı dost olsun
Azərbaycan dünyanın gözəl ölkələrindən biridir
Azərbaycana getmək üçün hazırlaşıram
Biz Azərbaycanda yaşayırıq
Bakı Azərbaycanın paytaxtıdır