III Bölmə. Köməkçi nitq hissələri
23. Nida. Hissə 1.
Müəllif: Admin
(Əlavə edilib: 09.09.2011)
Nidalar haqqında fikirlərdən biri yanlışdır:
Testin cavabını DÜZ tapdınız.
Zəhmət olmasa testin izahını aşağıdakı hissədə yazaraq digərləri ilə paylaşın.
O, sözünü bitirib otağı tərk etdi.
Bağban gülləri sulayıb geri dondu.
Anam otağa girib hər yeri sahmana saldı.
Bütün pullar artıq xərclənib.
Siyahını köçürüb qalan sənədləri qaydaya saldı.
Bütün adamlar bu barədə danışır
Qadınlar bulaqdan su aparırlar
Odur, bax, orada durublar, onlar deyirdi
Yenə də yamyaşıl geyinir dağlar
Arzu şəkli zaman şəkilçiləri qəbul etmir və zamanlar üzrə dəyişmir
Felin arzu şəkli nitqdə ən az işlənən fel şəklidir
Arzu şəkli – sa, - sə şəkilçisi ilə düzəlir
Arzu şəklinin mənasında gələcək zaman anlayışı yoxdur
“ ki ” köməkçi feli yerinə görə həm bağlayıcı, həm də ədat olur
“ ki ” ədatı cümlədən vergüllə ayrılır
Cümlənin ifadə etdiyi fikrində müxtəlif məna çalarları əmələ gətirən köməkçi nitq hissəsinə ədat deyilir
“ ki ” ədatından sonra vergül qoyulmur
Dalğalar sahilə can atır, ancaq tez geri çəkilirdi
Çoxları məsləhət alır, ancaq təkcə ağıllılar ondan faydalana bilər
Təbiət yavaş-yavaş oyanır, ancaq hələ quşların səsi eşidilmirdi
Maraqlı məlumatdır, ancaq bir şey çatışmır
Hər ikisi də əlamət bildirir.
Hər ikisinin quruluşca 3 növü var.
İkisi də necə? nə cür? hansı? suallarına cavab olur.
Bəzi sözlər həm sifət, həm də tərzi-hərəkət zərfi kimi işlənə bilir.
Ətrafda nə bir şəhər vardı, nə də bir kənd
Vəhşi düşmən qadınlara, uşaqlara, hətta qocalara belə rəhm etmədi
Yaqub gah səssiz-səmirsiz burulub axan çaya, gah da yaşıllaşmış çöllərə baxırdı
Gülnaz nə qışqırır, nə də etiraz edirdi
deyib-gülmək, atılıb-düşmək
ürəyi yanmaq, ürəyi getmək
silib-süpürmək, yaxşı olmaq
İlkin düz danışmağı xoşlayır
Doğru sözə, düz ilqara aşiqəm
Çevrə düz xətt vasitəsilə iki bərabər hissəyə bölünür
Əli, deyəsən, gəlib düz bizim gözlədiyimiz sözün mətləbinə çıxmışdı
Hansı nitq hissəsinə aid olmasını
Ahəng qanuna aid olub olmamasını