I Bölmə. Fel
2. Fel haqqında ümumi məlumat. Hissə 1.
Müəllif: GBZeyKer
(Əlavə edilib: 03.08.2014)
Felin aşağıdakı növlərindən birində iş görən qrammatik cəhətdən məlum olmur:
Testin cavabını DÜZ tapdınız.
Zəhmət olmasa testin izahını aşağıdakı hissədə yazaraq digərləri ilə paylaşın.
Köməkçi nitq hissələrinə aid sözlərin lüğəvi mənaları olmur
Köməkçi nitq hissələrinə aid olan sözlər müstəqil işlənə bilir
Ayrılıqda cümlə üzvü olur
Ayrılıqda suala cavab verir
Felin vacib şəkli zaman şəkilçiləri qəbul etmir və zamanlar üzrə dəyişmir
Felin vacib şəkli çox vaxt gərək sözü ilə işlənir
Xüsusi qrammatik əlaməti var
Məzmununda gələcək zaman anlayışı olur
Cümlənin ifadə etdiyi fikirdə müxtəlif məna çalarları əmələ gətirən köməkçi nitq hissəsinə ədat deyilir
Dilimizdə həm bağlayıcı, həm də ədat kimi işlənən söz yoxdur
Ancaq sözü ədat kimi işlənəndə fərqləndirmə, ayırma, məhdudlaşdırma mənası verir
“ ki ” köməkçi sözü yerinə görə həm bağlayıcı, həm də ədat olur
Müstəqil suala cavab olmur
Müstəqil sintaktik vəzifəsi olur
Vuruşmaq, ağlaşmaq, yazışmaq
Döyüşmək, sözləşmək, yapışmaq
Gülüşmək, mələşmək, çalışmaq
Vidalaşmaq, halallaşmaq, fikirləşmək
Gəlin bir az, uşaqlar, dincələk
Elə adamlarla oturub – durma
Elə hamı mən deyəni deyir
Elə bil ki, üzümüzə gün doğdu
şühudi keçmiş zaman felləridir
hər ikisi felin təsriflənən formasında xəbər şəklindədir
"Döymək" felindən yaranmış bu fellərin hər ikisi məchul növdədir
hər ikisində bir leksik bir qrammatik şəkilçi var
hər ikisi təsdiqdədir quruluşca düzəltmədir
isim sifət düzəldən şəkilçi vurğu qəbul edir inkar düzəldən şəkilçi ma-mə qəbul etmir
isim sifət düzəldən şəkilçisi qrammatik şəkilçi, inkar düzəldən şəkilçi leksik şəkilçidir
felin ma-mə şəkilçisi sözə qoşularkən sözün hərəkətini bildirmir inkarlığını bildirir
isimdən düzələn şəkilçi sözün inkarlığını bildirir