III Bölmə. Köməkçi nitq hissələri
Qoşmaların ismin müxtəlif hallarında olan sözlərlə işlənməsi. Hissə 1.
Müəllif: Admin
(Əlavə edilib: 26.07.2011)
Aşağıdakı fikirlərdən biri səhvdir:
Testin cavabını DÜZ tapdınız.
Zəhmət olmasa testin izahını aşağıdakı hissədə yazaraq digərləri ilə paylaşın.
Ümumi qrammatik mənaya görə hərəkət bildirən nitq hissəsidir
Özündən asılı olan sözlərin ismin təsirlik halında işlənməsinə tələb olunan fellərə təsirli fellər deyilir
Əşyanın hərəkətini bildirir
İsmin təsirlik halında deyil başqa hallarda işlənməsinə deyilir
Felin şərt şəkli başqa bir hərəkətin icrası üçün şərt olan hərəkəti bildirir
Şərt şəkli zaman şəkilçiləri qəbul edir
Şərt şəklinin mənasında gələcək zaman anlayışı var
Şərt şəklinin xüsusi formal əlaməti var
Zərfin bu növü hərəkətin necə, nə vəziyyətdə icra edildiyini bildirir
Zərfin bu növü necə? nə cür? suallarına cavab verir
Birdən, qəflətən, yanakı zərfləri tərzi – hərəkət zərfləridir
Zərfin bu növü hərəkətin icra olunduğu vaxtı bildirir
Cümlənin ifadə etdiyi fikirdə müxtəlif məna çalarları əmələ gətirən köməkçi nitq hissəsinə ədat deyilir
Dilimizdə həm bağlayıcı, həm də ədat kimi işlənən söz yoxdur
Ancaq sözü ədat kimi işlənəndə fərqləndirmə, ayırma, məhdudlaşdırma mənası verir
“ ki ” köməkçi sözü yerinə görə həm bağlayıcı, həm də ədat olur
Sən, yəqin ki, bu işdən xəbərdarsan
Sən öz istəyinə çatacaqsan, əlbəttə
Yəqin, kəndlərdən şəhərə müşavirəyə gəlirlər
Müstəqil suala cavab verməməsi
Ayrılıqda cümlə üzvü kimi işlənməməsi
Hərəkətin kəmiyyətini bildirir
Felin lazım şəkli nitqdə ən çox işlənən fel şəklidir
Felin lazım şəkli hərəkətin icrasının lazım olduğunu bildirir
- ası² şəkilçisi vasitəsilə düzəlir
Felin lazım şəkli nitqdə ən az işlənən fel şəklidir
Türkcə, xaincəsinə, çoxdan
Yaz ki, Abdulla da burdadır
Sevən ölsünmü, sultanım, nə dersən?
hər ikisi həm mürəkkəb həm də sadədir
şəxssiz növ felin şəkilçisi -ın-dir
məchul növ fel cümlənin müstəqil xəbəri ola bilmir
şəxssiz növ fel təsirli feldən düzəlir
cümlədə subyekt məlum olur
şəxssiz növ təsirsizdən düzəlir
onları fərqləndirmək üçün heç bir əsas yoxdur
onları fərqləndirmək üçün maq-məq şəkilçisini əlavə etmək lazımdır
Azərbaycan dilində belə bir qayda yoxdur
dır-dir bu şəkilçiləri artırmaq lazımdır
deyil sözünü artırmaq lazımdır