Sizin hazırki nikiniz (ləğəbiniz)

Uşaqlarımıza reklamlar necə mənfi təsir edir?

Uşaqlarımıza reklamlar necə mənfi təsir edir?

"İnformasiya və texnologiyalar əsri" adlanan XXI yüzillikdə televizor, kompyuter, mobil telefon və digər bu kimi texnoloji vasitələr həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Beynimizi ciddi şəkildə təsir altına alan faktorlardan biri də televizordur. Bizə xeyrindən çox, zərəri olan bu "kiçik qutular" uşaqlara da təsirsiz ötüşmür. Çox zaman qarşısına kilidləndiyimiz televizorlar elə körpələrimizi də öz əsirinə çevirib. Xüsusən, reklamları daha diqqətli izləyən balacaların cizgi filmlərinə bu qədər maraq göstərməmələri narahatlıq doğurur. Bu məsələ bir müddət əvvəl mənim də diqqətimi cəlb etdi.

Qardaşımın qızı ilə oynayarkən bir anda mənə heç bir reaksiya vermədiyini gördüm. Yaşyarımlıq olan körpə ilə üz-üzə dayanmışdıq və məndən arxadakı televizoru görmək üçün başını sağa-sola əyirdi. Nəhayət, evdəkilərin mənə uşağın televizorda başlayan reklamları izləmək istədiyini demələrindən sonra ekranın qarşısından çəkildim. Onu nə qədər çağırsam da dönüb baxmadı. Yalnız reklamlar qurtardıqdan sonra körpə "aramıza qayıtdı".

Görəsən, uşaqların reklamlarda diqqətini bu qədər çox cəlb edən nədir? Reklama bağlılıq nədən irəli gəlir? Bunun uşağa hansı psixoloji təsirləri var?

2007-ci ildə ABŞ-ın Psixoloji İnkişaf Jurnalında (Journal of Developmental Psychology) dərc olunan araşdırmanın nəticələrinə görə, reklamlar uşağa əqli cəhətdən mənfi təsir edir. Belə ki, 8-16 aylıq dövrdə televizor izləyən uşaq 3 yaşına çatdıqda dil inkişafı cəhətdən yaşıdları ilə müqayisədə geri qalır. Hətta onların yaddaş, diqqət əskikliyindən əziyyət çəkdikləri müəyyən olunub.

 "Gündə 7-8 saat televizor açıq olan evdə uşaqlarda reklama bağlılıq yaranır"

Qəzetimizə müsahibə verən psixoloq Aida Nəbiyeva reklamların uşaqlarda bağlılıq yaratdığını bildirdi. Onun sözlərinə görə, bu, xüsusən televizorun uzun müddət açıq olduğu evlərdə baş verir: "Uşaqlar reklamın səsini eşitdikdə televizor olan otağa qaçırlar və onun qarşısından uzaqlaşmırlar. Buna səbəb reklam istehsal edən şirkətlərin daha çox uşaqları və onların valideynlərini nəzərə almasıdır. Onlar uşaqlar üçün maraqlı olacaq səs, rəng, element və personajlardan istifadə edirlər. Eyni zamanda bir musiqidən başqa, digər musiqiyə qısa müddətdə keçilməsi, ardıcıllıq və hadisələrin konkret olması maraq doğurur. Bütün bunlar uşağın diqqətini cəlb edir, onda bağlılıq yaranır. Bunun da təbii ki, öz növbəsində, mənfi təsirləri var. Elə uşaqlar var ki, hətta onlar reklam verilən vaxtı yemək yemirlər. Onu da qeyd edim ki, reklama bağlılıq bütün uşaqlarda olmur. Bu o uşaqlarda olur ki, evdə gün ərzində 7-8 saat televizor açıq olur. Belə olduqda uşaqlarda reklamlara qarşı qulaq həssaslığı yaranır. Periodik olaraq gündə 16-17 dəfə reklam verilirsə, uşaqda buna qarşı həssaslıq və ehtiyac yaranır. Reklam izləyən uşaqlarda nitq geriliyi, diqqət əskikliyi, özünə qapanma və münasibət qurmaqda çətinlik yaranır".

Psixoloq televizorun uşaqlara psixoloji cəhətdən mənfi təsir etdiyini vurğulayaraq, valideynlərin baxmadıqları zaman televizoru söndürmələrini və mümkün qədər uşaqları ondan uzaq tutmalarını məsləhət gördü.

"Reklamlar müəyyən bir məhsulun satışına xidmət edən bir layihədir. Bu da insanları paltara, yeməyə təşviq edir. Hesab edirəm ki, uşaqlar üçün reklamda faydalı heç bir şey yoxdur",- deyə A. Nəbiyeva bildirdi.

 "Reklamlar sadəcə, uşağın beynini yorur"

Uşaq psixoloqu Anara Baxşəliyeva uşaqların birtərəfli informasiya almasının onlarda zəka geriliyinə səbəb olduğunu bildirdi: "Uşaqlar informasiyanı birtərəfli aldıqlarından qavrama və analiz etmə qabiliyyətləri zəifləyir. Çünki onlarda zəkanın inkişafı aldığı məlumatı paylaşdıqca və bundan nəticə çıxardıqda inkişaf edir. Televizora baxdıqda, xüsusən reklamlar qısa və rəngarəng olduğuna görə uşaqların diqqətini çəkir. Lakin məlumat dolğun olmadığından bu, sadəcə, onların beynini yorur".

Türkiyəli mütəxəssislər araşdırma zamanı televizora bağlılığı olan uşaqlarda autizm xəstəliyinin əlamətlərinə rast gəlindiyini bildiriblər. Belə ki, 2 yaşına qədər olan uşaqlar həddindən artıq televizora baxırlarsa, bu, əqli geriliyə yol açır; göz təmasından və insanlarla ünsiyyətdən qaçırlar. Az danışır, yemək yeməkdən imtina edir və yaşıdları ilə oyun oynamaqdan boyun qaçırırlar.

Son bir neçə ildə həyatımızı sürətlə ağuşuna alan texnoloji avadanlıqlar çox zaman ətraf mühitlə əlaqəmizi kəsir. Diqqətimiz uşaqlarımızdan daha çox televizordakı seriallara yönəlir. Ondan qayğı gözləyən övladının başını qatması üçün əlinə "planşeti" verən valideyn gələcəkdə yaranacaq problemə özü zəmin hazırlayır. Uşaqlarımız üçün ən böyük nümunə bizik. Gördükləri hər şeyi təqlid edən balacalar yaxşı davranışlarımızdan daha çox, mənfilərdən təsirlənirlər. Ona görə də müəyyən qədər faydası olsa da, başda televizor olmaqla digər texnoloji vasitələrə az vaxt ayırmaq daha yaxşı olar.
"Zaman Azərbaycan"

Mənbə: http://news.milli.az

Dostlarınızla paylaşın!

Yazılmış sərhlər

Qonaq__16157724 - 01.02.2016
çox sağ olun

Öz şərhinizi yazın

ugur_200x200.gif
language_dom2.gif
qalaktika_200x200.gif
nizami-hadi-be-oglum.gif
elbite_300x100_tibb.gif
elbite_300x100_tibb.gif
tereggi_300x100.gif
Fonetik təhlil. MİQ. Azərbaycan dili
Fonetik təhlil. MİQ. Azərbaycan dili
MIQ-e hazirliq. Testler Beshliyi - 4 . Azerbaycan dili.
MIQ-e hazirliq. Testler Beshliyi - 4 . Azerbaycan dili.
Muellimlerin İse Qebulu hazirligi. Azərbaycan dili. Testlər beşliyi - 3.
Muellimlerin İse Qebulu hazirligi. Azərbaycan dili. Testlər beşliyi - 3.
Azərbaycan dili. Hansı sözdə kar tələffüz olunan cingiltili samit var?
Azərbaycan dili. Hansı sözdə kar tələffüz olunan cingiltili samit var?
Muellimlerin İse Qebulu hazirligi. Azərbaycan dili. Testlər beşliyi - 2.
Muellimlerin İse Qebulu hazirligi. Azərbaycan dili. Testlər beşliyi - 2.
Sözlərdən biri incə, qapalı, dodaqlanmayan sait uzun tələffüz olunur?
Sözlərdən biri incə, qapalı, dodaqlanmayan sait uzun tələffüz olunur?
Müəllimlərin İşə Qəbulu hazırlıq. Azərbaycan dili. Testlər beşliyi - 1.
Müəllimlərin İşə Qəbulu hazırlıq. Azərbaycan dili. Testlər beşliyi - 1.
Geosinklinalın inkişafının dördüncü mərhələsinə aid olan fikir hansıdır?
Geosinklinalın inkişafının dördüncü mərhələsinə aid olan fikir hansıdır?
Hansı birləşmələrdə birinci tərəfinin son samiti cingiltili tələffüz olunmur?
Hansı birləşmələrdə birinci tərəfinin son samiti cingiltili tələffüz olunmur?
İngiltərə ilə Çin hökuməti arasında 1842 – ci ildə imzalanmış müqavilə: (Çin, Hindistan və Yaponiya)
İngiltərə ilə Çin hökuməti arasında 1842 – ci ildə imzalanmış müqavilə: (Çin,...
Azərbaycan dili. Vurğusu ilk hecaya düşən əsl Azərbaycan sözlərini seçin (Testin izahı)
Azərbaycan dili. Vurğusu ilk hecaya düşən əsl Azərbaycan sözlərini seçin (Testin izahı)
İngiltərə ilə Çin hökuməti arasında 1842 – ci ildə imzalanmış müqavilə: (Çin, Hindistan və Yaponiya)
İngiltərə ilə Çin hökuməti arasında 1842 – ci ildə imzalanmış müqavilə: (Çin,...
Platforma haqqında verilmiş fikirlərdən hansı doğru deyil? Cografiya 7 sinif
Platforma haqqında verilmiş fikirlərdən hansı doğru deyil? Cografiya 7 sinif
Rusiya bütün Qafqazın işğalını başa çatdırdı (Ümumi tarix) (Qafqaz və Türk dünyası)
Rusiya bütün Qafqazın işğalını başa çatdırdı (Ümumi tarix) (Qafqaz və Türk dünyası)
Cografiya. 7 sinif. Hansı hadisə Mezozoy erasında baş vermişdir?
Cografiya. 7 sinif. Hansı hadisə Mezozoy erasında baş vermişdir?
Şimal mülayim işıqlanma qurşağının cənub sərhədi üçün doğru fikir hansıdır? Coğrafiya. 7 sinif.
Şimal mülayim işıqlanma qurşağının cənub sərhədi üçün doğru fikir hansıdır?...
Ərəb ağalığı dövründə Azərbaycanda torpaqdan istifadəyə görə alınan vergi hansı idi. Azərb. tarixi
Ərəb ağalığı dövründə Azərbaycanda torpaqdan istifadəyə görə alınan vergi hansı...
Cənubi Amerikanın relyefi üçün xarakterik deyil : Qərbi dağlıq, şərq hissəsi isə düzənlikdir
Cənubi Amerikanın relyefi üçün xarakterik deyil : Qərbi dağlıq, şərq hissəsi isə...
Fikirlərdən hansı doğrudur: Relyefi öyrənən elm geomorfologiya fiziki coğrafiyanın yeni sahəsidir.
Fikirlərdən hansı doğrudur: Relyefi öyrənən elm geomorfologiya fiziki coğrafiyanın yeni...
Şimali Azərbaycan Rusiya tərəfindən işğal edildikdən sonrakı dövrdə çar rejiminə sədaqət əsas ...
Şimali Azərbaycan Rusiya tərəfindən işğal edildikdən sonrakı dövrdə çar rejiminə...
Qədim Misirə aid deyil. (Qədim dunya tarixi.)
Qədim Misirə aid deyil. (Qədim dunya tarixi.)
Qütb parıltısının baş verdiyi ərazi hansıdır? (Cografiya. Test - 13)
Qütb parıltısının baş verdiyi ərazi hansıdır? (Cografiya. Test - 13)
Rus hərbi gəmilərinə Bosfor və Dardanel boğazlarından keçmək hüququ verildi: Azərbaycan tarixi
Rus hərbi gəmilərinə Bosfor və Dardanel boğazlarından keçmək hüququ verildi: Azərbaycan...
Daxili planetlərə aid olmayan xüsusiyyət
Daxili planetlərə aid olmayan xüsusiyyət
Azərbaycan dili. Vurğusu son hecaya deşən bəzi sözlərdə nə zaman vurğu əvvəlki hecaların üzərinə keçə bilər?
Azərbaycan dili. Vurğusu son hecaya deşən bəzi sözlərdə nə zaman vurğu əvvəlki...
Azərbaycan dili. Vurğusu son hecaya deşən bəzi sözlərdə nə zaman vurğu əvvəlki hecaların üzərinə keçə bilər?
Azərbaycan dili. Vurğusu son hecaya deşən bəzi sözlərdə nə zaman vurğu əvvəlki...
Coğrafiya. H.Z. Şirvaninin tədqiq etdiyi ərazilərdən deyil:
Coğrafiya. H.Z. Şirvaninin tədqiq etdiyi ərazilərdən deyil:
Azərbaycan dili. Hansı sözlərin tələffüzü zamanı açıq sait qapalı saitə keçir?
Azərbaycan dili. Hansı sözlərin tələffüzü zamanı açıq sait qapalı saitə keçir?
Azərbaycan dili. Hansı sözlərin tələffüzü zamanı açıq sait qapalı saitə keçir?
Azərbaycan dili. Hansı sözlərin tələffüzü zamanı açıq sait qapalı saitə keçir?
Azərbaycanda əhalinin İslam dinini asanlıqla qəbul etməsinin səbəbıərindən biri:
Azərbaycanda əhalinin İslam dinini asanlıqla qəbul etməsinin səbəbıərindən biri:
Xürrəmilər hərəkatının ilk dövrlərdə uğur qazana bilməməsinin səbəblərindən biri
Xürrəmilər hərəkatının ilk dövrlərdə uğur qazana bilməməsinin səbəblərindən biri
Cavanşirin hökmdarlıq dövrünə aiddir: Kadisiyyə döyüşü, Ktesifon döyüşü,II Konstantinlə görüş...
Cavanşirin hökmdarlıq dövrünə aiddir: Kadisiyyə döyüşü, Ktesifon döyüşü,II...
Sasani ağalığı dövründə Albaniyada İrsi torpaq sahibliyi adlanırdı:
Sasani ağalığı dövründə Albaniyada İrsi torpaq sahibliyi adlanırdı:
Bağla