Sizin hazırki nikiniz (ləğəbiniz)

Rentgen haqqında nələr bilirsiniz?

Rentgen haqqında nələr bilirsiniz?

Çox güman ki, yaşadığımız dövrdə elə bir insan tapılmaz ki, rentgen sözünü eşitmiş olmasın. Ən azından hamı bilir ki, insan orqanizminə zərəri olan bu şüadan tibdə geniş istifadə olunur. Bəs həyatımız boyu qorxduğumuz bu şüa haqqında nələri bilirik? Nə qədər sadə səslənsə də, nə qədər bizlərə tanış olsa da, rentgen şüalarının görünməyən tərəfləri, elmdən gizlin sirləri tətbiq olunması mümkün olan, lakin dövrümüzə qədər istifadə edilməyən sahələr vardır. Daha dəqiq desək dahi Rentgenin kəşf etdiyi zaman bilgisizliyinə görə "X şüaları" adlandırdığı bu dalğalar, hələ də öz məchulluğunu qoruyub saxlamaqdadır. 
Rentgen haqqında nələr bilirsiniz?

Gəlin ilk öncə elmdə devrim sayılan, tibbin inkişafına təkan verərək insanları gərəksiz əməliyyatlardan xilas edən bu məchul şüanı kəşf etmiş dahi ilə tanış olaq.
Qısa arayış: Vilhelm Konrad Rentgen, 27 mart 1845-ci ildə Almaniyanın balaca Linnep şəhərində anadan olmuşdur. 1848-ci ildə ailəliklə Hollandiyaya köçmüşlər və orta məktəbə də orada getmişdir. 1861-ci ildən Utrext texniki məktəbinə getmişdir. Lakin 1863-cü ildə müəlliminin karikaturasını çəkmiş şagird yoldaşını satmadığına görə, gimnaziyadan qovulmuşdur. Lakin ruhdan düşməyən Vilhelm bilikləri müstəqil şəkildə öyrənmişdir. 1865-ci ildə Utrext Universitetinə qəbul olmaq cəhdi alınmasa da, Sürix Federal Politexnik İnstitutuna daxil olmuşdur. Tələbəlik illərində öz istedadı ilə hamını heyran edərək, çox gənc ikən, 23 yaşında fəlsəfə doktorluğu dissertasiyasını müdafiə etmişdir. İxtisasca maşın mühəndisi olan  Rentgenin tədqiqat işləri elektromaqnetizm, kristallar fizikası, optika, molekulyar fizika sahələrinə aid olmuşdur.  Bilik və bacarıqlarına görə 1900-cu ildə Münhen universitetinin Fizika kürsüsünə və sonra yeni yaradılan Fizika İnstitutunun rəhbərliyinə gətirilmişdir. Sevimli həyat yoldaşının ölümündən dörd il sonra, yəni 1923-cü ildə Münhendə dünyasını dəyişmişmişdir. Onun ölümünə səbəb kimi Birinci Dünya müharibəsinin Almaniyada yaratdığı yüksək inflyasiya iqtisadiyyatı mühitində maddi çətinliklər içərisində yaşaya bilməməsi göstərilir. Ölümündən sonra da onun haqqında hər zaman vicdanlı, məqsədli və sərt xasiyyətli insan ifadələri işlədilməkdədir.
1895-ci ilin noyabrın 8-i axşamı idi. Gecedən xeyli keçməsinə baxmayaraq, gələcəyin Nobel mükafatçısı hələ də evə getməmişdi. Lakin çox yorulmuşdu. Artıq laboratoriyadan çıxıb evə getməyə hazırlaşırdı. İşığı söndürdükdən sonra qapını çöldən bağlayıb aralanmaq istəyirdi ki, birdən yadına düşdü ki, qurğunu cərəyandan ayırmayıb. O, geri qayıdarkən qaranlıqda dəhşətli bir mənzərəni müşahidə etdi. Borudan bir az aralıda mavi işıq görünürdü. Bu, Günəş işığı ilə şüalandırılarkən işıqlanma xassələrinə malik olan maddənin kristalları idi. Bu ola bilməzdi, axı. Axı bu qaranlıq otaq otaqda güclü işıq mənbəyi yox idi. Bəs bu nədir? Kristallar öz-özünə işıqlanırdılar? Bu cür haçalı tərəddüdlər içərisində olan Rentgen cərəyanı mənbədən ayırdı və işıqlanma dərhal yox oldu. Cərəyanı təkrar qoşdu və işıqlanma təkrar müşahidə edildi. Alim borunu cihazdan ayırdı və onun əvəzinə iki mis kürəcik birləşdirdi. Kürəciklər arasında ildırım çaxdı. Lakin kristallar işıqlanmadı. Beləliklə, 1895-ci ilin noyabrın 8-dən 9-na keçən gecə dünya alimlərini mat qoyan yeni şüalar kəşf olundu. Bu hadisədən sonra Rentgen yeddi həftə laboratoriyadan çıxmadı. Yeni alınmış sirli şüaların xarakteristikasını, xüsusiyyətlərini öyrənirdi. İlk dəfə sevimli arvadı Bertanın əlini "X şüa"nın qarşısına tutaraq barmaqlarının skeletinin əksini fotoplastinkaya köçürülmüşdür. Bu şəkil Rentgenin kəşfini qısa müddətdə dünyada məşhurlaşdırdı. Bundan sonra da qəribə fotoşəkillər çəkərək insanların daxilini öyrənməyə çalışdı. 
Bütün bunlar birmənalı qarşılanmadı. İnsanlar, onların fikirlrini öyrənməyin mümkün olacağını düşünərək, qorxuya düşdülər. Bəzi qəzətlər rentgen şüaları vasitəsilə qadınların bədəninin öyrənilməsini əxlaqsızlıq adlandırdılar. Bunlara baxmayaraq, dünyanın ən böyük kəşflərindən biri edildi! Bu kəşfinə görə, Rentgen, 1901-ci ildə Nobel mükafatına layiq görüldü.
Bir çox dahi insanlar kimi Rentgenin də ömrünün sonları firavan keçmədi. Özünün böyük kəşfindən qazandığı puldan imtina edərək, 10 fevral 1923-cü ildə yoxsulluq içində vəfat etdi. Hətta ona verilən dvoryan rütbəsini də qəbul etmədi. 
Rentgen haqqında nələr bilirsiniz?

Çox maraqlıdır ki, haqqında sözhbət açdığımız dünyada misli olmayan rentgen şüalarının kəşfindən öncə bu şüanın mövcud olması haqqında da məlumatlara rast gəlinir. Misal üçün, Rusiyanın https://xray.rusmedserv.com/history/ saytının verdiyi məlumata görə, X şüaları ilə sümüklərin təsvirinin alınması 1884-cü ildə ilk dəfə Bakıda həyata keçirilmişdir. Lakin bu hadisə katod şüalanması kimi qiymətləndirilmiş və yeni xassəli xüsusi şüalar kimi nəzərə alınmamışdır. Ona görə də bu hadisə, Amerigo Vespuççinin Amerikanı kəşf etməsi, lakin amerika olduğunu bilməməsi ilə müqaisə olunur.
Məlumdur ki, Rentgen şüalarının təbii mənbələri Günəş və digər kosmik obyektlərdir. Buna baxmayaraq, tətbiq sahəsinə görə rentgen şüaları daha çox tibb sahəsinə görə insanlar arasında məşhurdur. Lakin artıq rentgenoqrafiya elmi sərbəst bir sahə kimi formalaşmışdır və kristallografiya, materialşünaslıq kimi elm sahələri ilə paralel inkişaf edir. Müasir fizikanı, kimyanı rentgenoqrafiyasız təsəvvür etmək mümkün deyildir. Bərk cisimlərin daxili quruluşunu öyrənmək üçün, kristal quruluşda atomların düzülüşünü müəyyən etmək üçün rentgenoqrafiya üsulu çox unikal bir metoddur.    
1972-ci ildə ingilis alimi Godfri Haunsfild və cənubi afrikalı alim Allan Kormak komputer tomografiyası metodunu irəli sürmüşdürlər. Bununla da, daxili organların da rentgen şüaları vasitəsilə öyrənilməsi mümkün olmuşdur. Bir şox xəstəliklərin ən dəqiq diagnozunun qoyulması üçün tomografiyanın nəticələrindən istifadə olunur. Bu kəşfin müəllifləri 1979-cu ildə Nobel mükafatı ilə dəyərləndirilmişdir. 
Texnologiyalar inkişaf etdikcə bir çox cihazların miniatürləşməsi, modernləşməsi, müəyyən hissələrinin kiçilməsi zərurəti yaranır. Nanotexnologiyanın inkişaf etməsi ilə əlaqədar olaraq, mikro ölçülərdə olan bir çox çeviricilər nano ölçülərlə əvəz edildikcə, onların tədqiqində də müəyyən çətinliklər yaranır. Adi rentgen qurğularında alınan şüaların intensivlikləri az olduğuna görə, çox kiçik həcmli obyektlərin öyrənilməsində müəyyən çətinliklər yaranır. Belə obyektləri öyrənmək üçün sürətləndiricilərdə (sinxrotronlarda) alınmış yüksək intensivlikli rentgen şüalarından istifadə olunur. Bu şüalardan istifadə eleməklə, tomografiya vasitəsilə hətta metal qurğularının daxilində gedən proseslərə də nəzarət eləmək mümkündür. 
Rentgen şüalarının hazırkı tətbiq sahələri çox genişdir. Qeyd edək ki, Rentgen şüasının kəşfi sonda elektronun kəşfinə də gətirib çıxartdı. Kosmik peyklərdən tutmuş, yoxlama nəzarət sistemlərinə qədər müxtəlif sahələrdə öz tətbiqini tapmış bu şüaların tətbiq sahəsi gündən-günə genişlənir. Bir zamanlar xassələri öyrənilmiş bu şüaların "X şüaları" adı "Rentgen" ilə əvəz edildi və insanlar düşünürdülər ki, bu şüaların hər bir xassəsi artıq bizə məlumdur. Elm və texnologiyaların sonrakı inkişafı nəticəsində bu şüaların yeni tətbiq formalarına ehtiyac yarandı. Məlum oldu ki, hələ də rentgen şüalarının tədqiq olunmayan tərəfləri kifayət qədərdir. Ona görə də yenidən bu şüaların adına daha çox "X şüaları" deyilməyə başlanıldı. 
Yusif Alıyev (Yusif Alı Afşar), fəlsəfə doktoru, dosent
Sakin Cabarov, fəlsəfə doktoru

Milli.Az

Mənbə: http://news.milli.az

Dostlarınızla paylaşın!

Yazılmış sərhlər

Qonaq__30498854 - 11.08.2017
əladır
Qonaq__24680684 - 03.02.2017
mence cox maraqlidir
Qonaq__24019561 - 07.01.2017
maraqlidir mn bunu indi esitdim
Qonaq__21401253 - 08.12.2016
yaman uzundur
Qonaq__22979733 - 04.12.2016
TEsekkur ediremki bu sayıta girdim ve ordan coxlu bilikler elde etdim cox sagolun
Qonaq__22812449 - 27.11.2016
Tesekkur edirem cox deyerli movzuya
Toxunub bizi melumatlandirdiginiza gore
Istetadli insanlari bize Allah gonderir ve
Onlari qorumaq gelecek heyatlarini temin
Etmek onlari maddi sixintilarin qurbanina
Cevrilmesinin qarsini almaliyiq!!!!
Qonaq__20971334 - 26.11.2016
Maraqlidir

Öz şərhinizi yazın

ugur_200x200.gif
language_dom.gif
qalaktika_200x200.gif
nizami-hadi-be-oglum.gif
elbite_300x100_tibb.gif
elbite_300x100_tibb.gif
tereggi_300x100.gif
Fonetik təhlil. MİQ. Azərbaycan dili
Fonetik təhlil. MİQ. Azərbaycan dili
MIQ-e hazirliq. Testler Beshliyi - 4 . Azerbaycan dili.
MIQ-e hazirliq. Testler Beshliyi - 4 . Azerbaycan dili.
Muellimlerin İse Qebulu hazirligi. Azərbaycan dili. Testlər beşliyi - 3.
Muellimlerin İse Qebulu hazirligi. Azərbaycan dili. Testlər beşliyi - 3.
Azərbaycan dili. Hansı sözdə kar tələffüz olunan cingiltili samit var?
Azərbaycan dili. Hansı sözdə kar tələffüz olunan cingiltili samit var?
Muellimlerin İse Qebulu hazirligi. Azərbaycan dili. Testlər beşliyi - 2.
Muellimlerin İse Qebulu hazirligi. Azərbaycan dili. Testlər beşliyi - 2.
Sözlərdən biri incə, qapalı, dodaqlanmayan sait uzun tələffüz olunur?
Sözlərdən biri incə, qapalı, dodaqlanmayan sait uzun tələffüz olunur?
Müəllimlərin İşə Qəbulu hazırlıq. Azərbaycan dili. Testlər beşliyi - 1.
Müəllimlərin İşə Qəbulu hazırlıq. Azərbaycan dili. Testlər beşliyi - 1.
Geosinklinalın inkişafının dördüncü mərhələsinə aid olan fikir hansıdır?
Geosinklinalın inkişafının dördüncü mərhələsinə aid olan fikir hansıdır?
Hansı birləşmələrdə birinci tərəfinin son samiti cingiltili tələffüz olunmur?
Hansı birləşmələrdə birinci tərəfinin son samiti cingiltili tələffüz olunmur?
İngiltərə ilə Çin hökuməti arasında 1842 – ci ildə imzalanmış müqavilə: (Çin, Hindistan və Yaponiya)
İngiltərə ilə Çin hökuməti arasında 1842 – ci ildə imzalanmış müqavilə: (Çin,...
Azərbaycan dili. Vurğusu ilk hecaya düşən əsl Azərbaycan sözlərini seçin (Testin izahı)
Azərbaycan dili. Vurğusu ilk hecaya düşən əsl Azərbaycan sözlərini seçin (Testin izahı)
İngiltərə ilə Çin hökuməti arasında 1842 – ci ildə imzalanmış müqavilə: (Çin, Hindistan və Yaponiya)
İngiltərə ilə Çin hökuməti arasında 1842 – ci ildə imzalanmış müqavilə: (Çin,...
Platforma haqqında verilmiş fikirlərdən hansı doğru deyil? Cografiya 7 sinif
Platforma haqqında verilmiş fikirlərdən hansı doğru deyil? Cografiya 7 sinif
Rusiya bütün Qafqazın işğalını başa çatdırdı (Ümumi tarix) (Qafqaz və Türk dünyası)
Rusiya bütün Qafqazın işğalını başa çatdırdı (Ümumi tarix) (Qafqaz və Türk dünyası)
Cografiya. 7 sinif. Hansı hadisə Mezozoy erasında baş vermişdir?
Cografiya. 7 sinif. Hansı hadisə Mezozoy erasında baş vermişdir?
Şimal mülayim işıqlanma qurşağının cənub sərhədi üçün doğru fikir hansıdır? Coğrafiya. 7 sinif.
Şimal mülayim işıqlanma qurşağının cənub sərhədi üçün doğru fikir hansıdır?...
Ərəb ağalığı dövründə Azərbaycanda torpaqdan istifadəyə görə alınan vergi hansı idi. Azərb. tarixi
Ərəb ağalığı dövründə Azərbaycanda torpaqdan istifadəyə görə alınan vergi hansı...
Cənubi Amerikanın relyefi üçün xarakterik deyil : Qərbi dağlıq, şərq hissəsi isə düzənlikdir
Cənubi Amerikanın relyefi üçün xarakterik deyil : Qərbi dağlıq, şərq hissəsi isə...
Fikirlərdən hansı doğrudur: Relyefi öyrənən elm geomorfologiya fiziki coğrafiyanın yeni sahəsidir.
Fikirlərdən hansı doğrudur: Relyefi öyrənən elm geomorfologiya fiziki coğrafiyanın yeni...
Şimali Azərbaycan Rusiya tərəfindən işğal edildikdən sonrakı dövrdə çar rejiminə sədaqət əsas ...
Şimali Azərbaycan Rusiya tərəfindən işğal edildikdən sonrakı dövrdə çar rejiminə...
Qədim Misirə aid deyil. (Qədim dunya tarixi.)
Qədim Misirə aid deyil. (Qədim dunya tarixi.)
Qütb parıltısının baş verdiyi ərazi hansıdır? (Cografiya. Test - 13)
Qütb parıltısının baş verdiyi ərazi hansıdır? (Cografiya. Test - 13)
Rus hərbi gəmilərinə Bosfor və Dardanel boğazlarından keçmək hüququ verildi: Azərbaycan tarixi
Rus hərbi gəmilərinə Bosfor və Dardanel boğazlarından keçmək hüququ verildi: Azərbaycan...
Daxili planetlərə aid olmayan xüsusiyyət
Daxili planetlərə aid olmayan xüsusiyyət
Azərbaycan dili. Vurğusu son hecaya deşən bəzi sözlərdə nə zaman vurğu əvvəlki hecaların üzərinə keçə bilər?
Azərbaycan dili. Vurğusu son hecaya deşən bəzi sözlərdə nə zaman vurğu əvvəlki...
Azərbaycan dili. Vurğusu son hecaya deşən bəzi sözlərdə nə zaman vurğu əvvəlki hecaların üzərinə keçə bilər?
Azərbaycan dili. Vurğusu son hecaya deşən bəzi sözlərdə nə zaman vurğu əvvəlki...
Coğrafiya. H.Z. Şirvaninin tədqiq etdiyi ərazilərdən deyil:
Coğrafiya. H.Z. Şirvaninin tədqiq etdiyi ərazilərdən deyil:
Azərbaycan dili. Hansı sözlərin tələffüzü zamanı açıq sait qapalı saitə keçir?
Azərbaycan dili. Hansı sözlərin tələffüzü zamanı açıq sait qapalı saitə keçir?
Azərbaycan dili. Hansı sözlərin tələffüzü zamanı açıq sait qapalı saitə keçir?
Azərbaycan dili. Hansı sözlərin tələffüzü zamanı açıq sait qapalı saitə keçir?
Azərbaycanda əhalinin İslam dinini asanlıqla qəbul etməsinin səbəbıərindən biri:
Azərbaycanda əhalinin İslam dinini asanlıqla qəbul etməsinin səbəbıərindən biri:
Xürrəmilər hərəkatının ilk dövrlərdə uğur qazana bilməməsinin səbəblərindən biri
Xürrəmilər hərəkatının ilk dövrlərdə uğur qazana bilməməsinin səbəblərindən biri
Cavanşirin hökmdarlıq dövrünə aiddir: Kadisiyyə döyüşü, Ktesifon döyüşü,II Konstantinlə görüş...
Cavanşirin hökmdarlıq dövrünə aiddir: Kadisiyyə döyüşü, Ktesifon döyüşü,II...
Sasani ağalığı dövründə Albaniyada İrsi torpaq sahibliyi adlanırdı:
Sasani ağalığı dövründə Albaniyada İrsi torpaq sahibliyi adlanırdı:
Bağla

İzahlı video testlərə keç. Daha çox testlərə və videolara baxmaq üçün ABUNƏ olmaq mütləqdiq....