Sizin hazırki nikiniz (ləğəbiniz)

Ay haqqında bilmədiyiniz məlumatlarla tanış olun

Ay haqqında bilmədiyiniz məlumatlarla tanış olun

Yerin peyki olan Ay, hələ də özündə bir çox sirri gizlədir.
Planetimizdən Ayın sadəcə bir tərəfini görə bilirik.
Ay, dənizlərdəki qabarma və çəkilmələrə, heyvanların cütləşdiyi vaxtlara, hətta, insanın yuxusuna belə təsir edir.
Buna baxmayaraq, 1969-cu ilə qədər heç kim Aya getməmişdi. Bu günə qədər də sadəcə 12 nəfər gedib.
İstər astronavt səyahətləri, istərsə də insansız kosmik gəmiləri vasitəsilə, Ayın quruluşu haqqında böyük bilgiyə sahib olmuşuq.
Amma, Ayın haradan yarandığı sualına, hələ də dəqiq cavab tapa bilməmişik.
Ay haqqında bilmədiyiniz məlumatlarla tanış olun

Yerdənmi qopub, yoxsa günəş sistemində fırlanarkən Dünyanın cazibə sahəsinə girib ətrafımızda dövrə vurmağa başlayıb? Ya da onun yaranmasına səbəb olan, başqa bir partlayışmı yaşanıb?
Məşhur fizik və astronom Galileo Galilei-in yaratdığı teleskop ilə uzaqdan da olsa, Ayı ilk dəfə tam şəkildə görmək şansı yaranır.
1600-cü illərın əvvəllərində Galileo, Ayın da Yer kimi düzənlik və dağlardan yarandığını sübut etmişdi. Bu, hər ikisinin birlikdə yarandığına işarə idi.
1800-cü illərdə Charles Darwinin oğlu George, Dünyanın yarandığı ilk zamanlarda sürətlə fırlanarkən bir hissənin qopub Ayı əmələ gətirdiyini deyirdi.
Sakit Okean da bu qopma nəticəsində yaranmışdı.
Ay haqqında bilmədiyiniz məlumatlarla tanış olun

İkinci Dünya Müharibəsindən sonra isə, başqa bir fikir irəli sürüldü. Kimyaçı Harold Urey, Ayın, qalaktikanın başqa bir yerindən gələrək Yer kürəsinin cazibə mərkəzinə girdiyini deməyə başlayır.
Dünya ilə müqayisə etdikdə, bir peyk olaraq Ayın kütləsi olduqca böyükdür.
Bu səbəblə, başqa bir yerdə yarandığı açıqlaması məntiqli idi. Həmçinin, Ayın sadəcə bir tərəfini görə bilməyimiz də, bu hökmü təsdiqləyirdi.
Lakin, bəzi alimlər, orbitində heç yayınma olmadan Yerin Ayı cazibə sahəsinə almasına şübhə ilə baxırdılar.
Həm də, belə bir cazibə ilə iki göy cismi toqquşardı deyə fikirləşilirdi.
Ay haqqında bilmədiyiniz məlumatlarla tanış olun

Amma, bunun da bir açıqlaması ola bilərdi.
Yerin geniş bir atmosferə sahib olması, hava yastığı funksiyasını yerinə yetirərək bu toqquşmanı əngəlləyə və Ayı yavaşladaraq yenidən kosmosa sovrulmasının qarşısını almış ola bilərdi.
Amma, bu ehtimala üstünlük verilmirdi.
Urey-in Ayın Dünyanın cazibə sahəsinə girməyini ifadə edən nəzəriyyəsi, 1960-cı illərdə də əsas tutulurdu.
Aya astronavt səfəri ilə hansı nəzəriyyənin sübut olunacağını göstərən məlumatlar əldə keçəcəkdi.
Fəqət, Aydan gətirilən daşlar, bütün mövcud nəzəriyyələri yerlə bir etdi.
Ay haqqında bilmədiyiniz məlumatlarla tanış olun

Əvvəlcə George Darwin-in Ayın Yerdən qopduğunu iddia edən nəzəriyyəsi çökdü.
Daş örnəkləri Ayın Sakit Okeanından daha qədim olduğunu sübut etdi.
Həmçinin, Yer ilə Ay kimyəvi olaraq demək olar ki, bir-biri ilə eyni idi.
Beləcə, hər ikisinin ayrı-ayrı yarandığını irəli sürən nəzəriyyə də çökməyə başladı.
Ay, günəş sistemindəki bənzər obyektlərdən 29 milyon il sonra yaranmışdı.
Səthindəki tünd rəngli bölgələr, bir vaxtlar maye maqma dənizləri ilə örtülü olduğunu göstərirdi.
Son Apollo enişindən üç il sonra, 1975-ci ildə yeni bir fikir ortaya atıldı: Nəhəng toqquşma.
Günəş sistemi 4.5 milyard il öncə yarandıqda, nəhəng asteroidlər uçuşurdu. Bunlardan biri olan və Yerin, onda biri böyüklüyündə olan Theia ilə toqquşur.
Ay haqqında bilmədiyiniz məlumatlarla tanış olun

Bu toqquşma nəticəsində Yerin bir kənarı qoparaq uzaqlaşır və fırlanaraq kürə şəklini alır. Beləcə, Ay yaranır.
Lakin, Ay ilə Dünya kimyəvi olaraq bir-birinə çox oxşardırlar. Halbuki, nəhəng toqquşmadan sonra, Ayda (həqiqətən var idisə) Theia-nın izinə rast gəlmək lazım idi.
Oxford Universitetindən Alex Halliday-ə görə, hər planetin nüvə quruluşu fərqli olduğu üçün, fərqli atomlar gözləmək lazımdır. Amma, Aydakıların Yerdən gəldiyi görünürdü.
Başqa bir nəzəriyyəyə əsasən isə, toqquşmanın təsiri o qədər böyük ola bilərdi ki, Theia da, Dünya da əriyərək, atomları qarışa bilərdi.
Amma, belə bir toqquşmanın olduğu də səhih deyildi.
Ay haqqında bilmədiyiniz məlumatlarla tanış olun

2012-ci ildə Harvard Universitetinin elm adamları, Theia-nın zənn ediləndən daha çox kiçik, Dünya kütləsinin 2% qədər ola biləcəyini və bunun toqquşma təsirinin çox az olacağını irəli sürdülər.
Beləcə, Ayı yaradan maddə, sadəcə Dünyaya bənzəyəcək, Theia-nın izini daşımayacaqdı.
Lakin, 2015-ci ilin aprel ayında, nəhəng toqquşma təsiri fərziyyəsini gücləndirən başqa məlumatlar ortaya çıxdı.
Günəş sisteminin yaranma mərhələsində dolaşan və planetlərlə toqquşan obyektlərin quruluş olaraq bir-birinə oxşama ehtimalının, daha əvvəl düşünüldüyü kimi 1% deyil, 20% olduğu aşkara çıxdı.
Ay haqqında bilmədiyiniz məlumatlarla tanış olun

Məlumat, Theia-nın Dünyaya sürətlə çırpılaraq Ayı qoparmasını və əriyib bir-birinə qarışmasını, Yer ilə Ay arasındakı oxşarlığın bu cür açıqlaması ehtimalını gücləndirdi.
Amma, hələ də aydınlıq gətiriləsi suallar mövcuddur.
Buna baxmayaraq, bir çox araşdırmacı, cavabı nəhəng toqquşma fərziyyəsində görür.
Fəqət, bunun üçün, Theia-nın müəyyən bir kütləyə sahib olması və Yerə müəyyən bir mövqedən çırpılması lazımdır.
Bunu sübut etmək isə, hələlik çətin görünür.
Ayın yaranmasına dair məlumat, bir az da onun qeyri-adi xüsusiyyətlərində yatır. Bəlkə də Ayın yaranma hekayəsi, tamamilə şans əsəridir.
Milli.Az

Mənbə: http://news.milli.az

Dostlarınızla paylaşın!

Yazılmış sərhlər

Qonaq__50068229 - 24.04.2019
eladi super beyendim çoooooooooooooooooooooooooooook
Qonaq__31871504 - 30.11.2017
xanim murselova
maraqlidi
Qonaq__33497041 - 26.11.2017
Harika yaaaaa bu diymi
Qonaq__32381155 - 25.11.2017
ela coooooooooooox beyendim
Qonaq__33207066 - 18.11.2017
maraqlı məlumatdır əlavə məlumatlar öyrəndim

BƏYƏNDİM
Qonaq__33175132 - 17.11.2017
Bu məlumatlar çox maraqlıdır. Şəhrlərə baxılarsa hamı belə məlumat istəyir
Qonaq__30842025 - 16.11.2017
Cox maraqli melumatdir/
Qonaq__33137665 - 15.11.2017
Cox gozel kdi menim xosuma geldi
Qonaq__33137665 - 15.11.2017
Mence bu cox eladir bilmediklerimi oyrendim
Qonaq__33107248 - 14.11.2017
Çooooooooooooooooooooooooooooooooook ela melumatlardir. Bele melumatlar insanı bilime heves çağırır
Qonaq__32761519 - 12.11.2017
Cox maraqli melumat idi
- 28.10.2017
Yaxşıdı
Qonaq__32352014 - 24.10.2017
sagolun exo
Qonaq__32317657 - 23.10.2017
Cox yaxwi melumat idi..hemiwe meni maraqlandiran suallardan biri de mehz bu idi..etrafli izahata gore minnetdaram.
Qonaq__31367843 - 18.10.2017
Maraqlı məlumatlardı.Amma ən düzünü yaradan bilir.Şükür böyüklüyünə.
Qonaq__31433239 - 20.09.2017
Bele melimatlar ucun tesekkurler
Qonaq__31432776 - 20.09.2017
Yaxsfe
Qonaq__31231697 - 12.09.2017
menim cox xosuma geldi beyenmiyenlerde gorunur savadsiz seydiler her zaman ayin nece yaranmasin dusunurdum cavabimida tapdim tesekkurle shagird.info
Qonaq__31009427 - 03.09.2017
Muellif.Qonaq- cox maraqli idi.Xosuma geldi.
Qonaq__30726102 - 22.08.2017
her gun biliyimizi biraz daha artdiririq
Qonaq__30498854 - 11.08.2017
çox böyük və maraqlı məlumatlardır təşəkkür edirəm
Qonaq__30352808 - 04.08.2017
Çox gözəl.məndə ay haqda çox şey öyrəndim.sən demə ayın yaranması haqda çox söz olub ancaq ay dünya ilə theianın toqquşması nəticəsində yaranıb.
Qonaq__30350055 - 04.08.2017
Cox maraqli melumatlar idi.Ay ve ulduzlar cox gozeldi ve onlar haqqindaki melumatlarda coox maraqli gelir...dunya sirlerle doludu
Qonaq__28204966 - 29.07.2017
elede maraqli deyil
Qonaq__30094069 - 28.07.2017
həqiqətən cox maraqlı faktlardir. Menim xoşuma gəldi.
Qonaq__30115462 - 26.07.2017
ela id
Qonaq__29518609 - 14.07.2017
maraqli idi
Qonaq__29229943 - 04.07.2017
Hamısı yalandır
Qonaq__26030056 - 02.07.2017
superdir
Qonaq__26764925 - 26.06.2017
menim xosuma geldi arzularam ki butun insanlar xoslasin
Qonaq__28852839 - 23.06.2017
hecne anlamadim bugun 23 06 2016 saat 18 15
Qonaq__28574048 - 21.06.2017
gozeldir
Qonaq__28567888 - 16.06.2017
men cox beyendim cox gozal qeseng
Qonaq__28564032 - 16.06.2017
MARAQLIDIR
Qonaq__28191527 - 09.06.2017
O qədər də əhəmiyyətlil məlumat deyil, boş
fərziyyələrdir,insan təfəkkürünün məhsuludur.
Tam elmi iahı verilməyib.
Qonaq__28111606 - 05.06.2017
7-ci sekilde adamin arxasinda yere dusmus vertalyot var adamdan simal-qerbde yerlesir
Qonaq__27536099 - 24.05.2017
coooooooooox beyendim
Qonaq__27349818 - 22.05.2017
Theia nedir
Qonaq__27201122 - 17.05.2017
Super
Qonaq__27074923 - 14.05.2017
cox maraqli bir melumatdir elave melumatlar oyrendim
Qonaq__27074923 - 14.05.2017
cox maraqli ve ecazkar bir melumatdir cox hem de cox beyendim elave v' maraqli melumatlar oyrendim cox gozel teqdimat hazirlamisiniz
Qonaq__24652484 - 09.05.2017
Menim bu melumatdan cox xosum geldi sagirdlerin hamisi beyendo
Qonaq__25043475 - 02.05.2017
beyendim
Qonaq__24043534 - 26.04.2017
cox maraqlidir amma ay nece yaranib gah yerden ayrilib gahda basqa sey
Qonaq__26405849 - 24.04.2017
cox yaxsi bilikler var
Qonaq__26440633 - 22.04.2017
neeeee
Qonaq__26378055 - 19.04.2017
elaaaaaaaaaaaaaaaaaa indiyecen bele meqale qarsima cixmamisdi.buna gore sagird.az a tesekkurler
Qonaq__26378055 - 19.04.2017
elaaaaaaa indiyecen bilmirdim
Qonaq__26284859 - 17.04.2017
COX GÖZƏL XOŞUM GƏLDİ
Qonaq__24816927 - 16.04.2017
beyendim
Qonaq__25854500 - 15.04.2017
çox gözəldi maraqlıdıe
Qonaq__25854500 - 15.04.2017
cox əladı xoşum gəldi
Qonaq__26129907 - 10.04.2017
əla
Qonaq__26079740 - 07.04.2017
Çox maraqlı idi
Qonaq__24148216 - 06.04.2017
cox gozel idi
bunlari beyendim.
Qonaq__25784605 - 26.03.2017
cooooooooox maraqli idi.
Qonaq__25644724 - 20.03.2017
cox gozəl təqdimat hazirlamısınız.Doğrudan da mən çox şey öyrəndim
Qonaq__25516174 - 14.03.2017
cox yaxsi beyendim
Qonaq__25221176 - 28.02.2017
ela idi coooooooooooooooooooooooooooooooooooooox beyendim men alimem
Qonaq__25134820 - 25.02.2017
babat
Qonaq__25140451 - 25.02.2017
super
Qonaq__24688000 - 25.02.2017
cox maraqlidir
Qonaq__24878545 - 21.02.2017
Bu nedi
Qonaq__25040139 - 21.02.2017
2
Qonaq__25039079 - 21.02.2017
coxxxx piss
benim kucuk dunya icin buyuk addim atdim
Qonaq__24926062 - 16.02.2017
cox gozal idi manim xosuma galdi

Öz şərhinizi yazın

ugur_200x200.gif
language_dom.gif
qalaktika_200x200.gif
nizami-hadi-be-oglum.gif
elbite_300x100_tibb.gif
elbite_300x100_tibb.gif
tereggi_300x100.gif
Cənubi Amerikanın relyefi üçün xarakterik deyil : Qərbi dağlıq, şərq hissəsi isə düzənlikdir
Cənubi Amerikanın relyefi üçün xarakterik deyil : Qərbi dağlıq, şərq hissəsi isə...
Fikirlərdən hansı doğrudur: Relyefi öyrənən elm geomorfologiya fiziki coğrafiyanın yeni sahəsidir.
Fikirlərdən hansı doğrudur: Relyefi öyrənən elm geomorfologiya fiziki coğrafiyanın yeni...
Şimali Azərbaycan Rusiya tərəfindən işğal edildikdən sonrakı dövrdə çar rejiminə sədaqət əsas ...
Şimali Azərbaycan Rusiya tərəfindən işğal edildikdən sonrakı dövrdə çar rejiminə...
Qədim Misirə aid deyil. (Qədim dunya tarixi.)
Qədim Misirə aid deyil. (Qədim dunya tarixi.)
Qütb parıltısının baş verdiyi ərazi hansıdır? (Cografiya. Test - 13)
Qütb parıltısının baş verdiyi ərazi hansıdır? (Cografiya. Test - 13)
Rus hərbi gəmilərinə Bosfor və Dardanel boğazlarından keçmək hüququ verildi: Azərbaycan tarixi
Rus hərbi gəmilərinə Bosfor və Dardanel boğazlarından keçmək hüququ verildi: Azərbaycan...
Daxili planetlərə aid olmayan xüsusiyyət
Daxili planetlərə aid olmayan xüsusiyyət
Azərbaycan dili. Vurğusu son hecaya deşən bəzi sözlərdə nə zaman vurğu əvvəlki hecaların üzərinə keçə bilər?
Azərbaycan dili. Vurğusu son hecaya deşən bəzi sözlərdə nə zaman vurğu əvvəlki...
Azərbaycan dili. Vurğusu son hecaya deşən bəzi sözlərdə nə zaman vurğu əvvəlki hecaların üzərinə keçə bilər?
Azərbaycan dili. Vurğusu son hecaya deşən bəzi sözlərdə nə zaman vurğu əvvəlki...
Coğrafiya. H.Z. Şirvaninin tədqiq etdiyi ərazilərdən deyil:
Coğrafiya. H.Z. Şirvaninin tədqiq etdiyi ərazilərdən deyil:
Azərbaycan dili. Hansı sözlərin tələffüzü zamanı açıq sait qapalı saitə keçir?
Azərbaycan dili. Hansı sözlərin tələffüzü zamanı açıq sait qapalı saitə keçir?
Azərbaycan dili. Hansı sözlərin tələffüzü zamanı açıq sait qapalı saitə keçir?
Azərbaycan dili. Hansı sözlərin tələffüzü zamanı açıq sait qapalı saitə keçir?
Azərbaycanda əhalinin İslam dinini asanlıqla qəbul etməsinin səbəbıərindən biri:
Azərbaycanda əhalinin İslam dinini asanlıqla qəbul etməsinin səbəbıərindən biri:
Xürrəmilər hərəkatının ilk dövrlərdə uğur qazana bilməməsinin səbəblərindən biri
Xürrəmilər hərəkatının ilk dövrlərdə uğur qazana bilməməsinin səbəblərindən biri
Cavanşirin hökmdarlıq dövrünə aiddir: Kadisiyyə döyüşü, Ktesifon döyüşü,II Konstantinlə görüş...
Cavanşirin hökmdarlıq dövrünə aiddir: Kadisiyyə döyüşü, Ktesifon döyüşü,II...
Sasani ağalığı dövründə Albaniyada İrsi torpaq sahibliyi adlanırdı:
Sasani ağalığı dövründə Albaniyada İrsi torpaq sahibliyi adlanırdı:
Bağla
Azərbaycan dili. Hansı sözlərin tələffüzü zamanı açıq sait qapalı saitə keçir?
Azərbaycan dili. Hansı sözlərin tələffüzü zamanı açıq sait qapalı saitə keçir?
Qütb parıltısının baş verdiyi ərazi hansıdır? (Cografiya. Test - 13)
Qütb parıltısının baş verdiyi ərazi hansıdır? (Cografiya. Test - 13)
Qədim Misirə aid deyil. (Qədim dunya tarixi.)
Qədim Misirə aid deyil. (Qədim dunya tarixi.)
Daxili planetlərə aid olmayan xüsusiyyət
Daxili planetlərə aid olmayan xüsusiyyət
Azərbaycan dili. Hansı sözlərin tələffüzü zamanı açıq sait qapalı saitə keçir?
Azərbaycan dili. Hansı sözlərin tələffüzü zamanı açıq sait qapalı saitə keçir?
Xürrəmilər hərəkatının ilk dövrlərdə uğur qazana bilməməsinin səbəblərindən biri
Xürrəmilər hərəkatının ilk dövrlərdə uğur qazana bilməməsinin səbəblərindən biri

İzahlı video testlərə keç

.....